تاثیر فراشناخت و خطاهای شناختی بر قضاوت و تصمیم‌گیری سرمایه‌گذاران: نقش تعدیلی افشای اختیاری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه حسابداری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.

2 دانشیار گروه حسابداری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران

3 استادیار گروه حسابداری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران.

4 دانشیار گروه مدیریت آموزشی، گروه حسابداری، واحد ارومیه، دانشگاه آزاد اسلامی، ارومیه، ایران

چکیده

هدف از پژوهش حاضر، بررسی تاثیر فراشناخت و خطاهای شناختی بر قضاوت و تصمیم­گیری سرمایه گذاران، با نقش تعدیلی افشای اختیاری می­باشد. پژوهش حاضر، در سال 1396 بر اساس یک روش آزمایشی با ارایه مرحله­ای اطلاعات حسابداری و غیرحسابداری به سرمایه گذاران بورس اوراق بهادار، در نرم افزار گوگل فرمز اجرا شده و حجم نمونه برابر با 98 نفر (آزمودنی) بوده که اطلاعات قابل قبول حاصل از آزمون آنها، مبنای تحلیل­های آماری قرار گرفته است. جهت آزمون فرضیه­ها از برازش مدل معادلات ساختاری در نرم افزار اسمارت پی ال اس استفاده شد. نتایج نشان داد که فراشناخت بر صحت قضاوت سرمایه­گذاران تاثیر معنی­داری داشته اما خطاهای شناختی بر صحت قضاوت سرمایه­گذاران تاثیر معنی­داری ندارد. فراشناخت و خطاهای شناختی با میانجی­گری قضاوت، بر تصمیم­گیری سرمایه­گذاران تاثیر معنی­داری دارد. با نقش تعدیلی افشای اختیاری، فراشناخت و خطاهای شناختی بر صحت قضاوت سرمایه­گذاران تاثیر معنی­داری دارد. با نقش تعدیلی افشای اختیاری و با میانجی­گری قضاوت، فراشناخت و خطاهای شناختی بر تصمیم­گیری سرمایه­گذاران تاثیر معنی­داری دارد.همچنین،مقایسه ضریب تعیین (R2) به­ دست آمده از مدل­های معادلات ساختاری، نشان­دهنده تاثیر مثبت افشای اختیاری اطلاعات رفتاری بر قضاوت و تصمیم­گیری سرمایه­گذاران می باشد.

کلیدواژه‌ها


*      آقازاده، محرم. و احدیان، محمد. (1377)، مبانی نظری و کاربردهای آموزشی: نظریه فراشناخت، چاپ اول، تهران، انتشارات پیوند.

*      بنی­مهد، بهمن. عربی، مهدی. و حسن پور، شیوا. (1395)، پژوهش­های تجربی و روش شناسی در حسابداری، چاپ اول، تهران، انتشارات ترمه.

*      بولو، قاسم. (1384)، شناخت دیدگاه بار اطلاعاتی، ماهنامه حسابدار، شماره  164.

*      پوریوسف، اعظم. ثقفی، مهدی. و شبانی، محمد. (1395)، بررسی تاثیرسطح تجمیع اطلاعات مالی بر کیفیت تصمیم گیری سرمایه گذاران، مجله اقتصادی، شماره 1و2. صص 56-39.

*      پورعبدل، سعید. صبحی، ناصر. و عباسی، مسلم. (1394)، نیمرخ نارسایی شناختی، نارسایی هیجانی و اجتناب شناختی در دانش آموزان با و بدون اختلال یادگیری خاص، روشها و مدلهای روانشناختی، سال ششم، شماره بیستم، صص 72-55.

*      تهرانی، رضا. طالب نیا، قدرت اله. و جلیلی، صابر. (1385)، ارزیابی میزان اتکاء معامله گران بورس اوراق بهادار تهران به اطلاعات حسابداری و غیرحسابداری در تصمیمات سرمایه گذاری، تحقیقات مالی، سال هشتم، شماره بیست و یکم، صص 46-27.

*      رحمانی، علی. (1373)، حسابداری رفتاری، بررسی های حسابداری، سال دوم، شماره هشتم، صص 80-71.

*      8.. رهنمای رودپشتی، فریدون. و یزدانی، شهره. (1388)، کاربرد تئوریهای روانشناسی در حسابداری، پژوهشنامه حسابداری مالی و حسابرسی، دوره اول, شماره چهارم، صص 26- 1.

*      رهنمای رودپشتی، فریدون. و رستمی، نعمت. (1394)، مروری بر تئوری های روانشناسی در تحقیقات حسابداری مدیریت، حسابداری مدیریت، سال هشتم، شماره بیست وششم، صص20-1.

*      زارعی، علی. و دارابی، رویا. (1397)، تأثیر گرایش های احساسی سرمایه گذاران بر افشای اختیاری در بازار سرمایه ایران، پژوهش های حسابداری مالی و حسابرسی، سال دهم، شماره سی و هفتم، صص 157-131.

*      شیرازیان، زهرا. (1395)، بررسی رابطه میان بیوریتم سهام داران و خطای تصمیم گیری مالی در بورس اوراق بهادار تهران، فصلنامه دانش مالی تحلیل اوراق بهادار، سال نهم، شماره سی و دوم، صص 66-51.

*      عرب مازار یزدی، محمد. مسیح آبادی، ابوالقاسم. و پوریوسف، اعظم. (1391)، سبک شناختی حسابرس، حجم اطلاعات و کیفیت اظهار نظر نسبت به تداوم فعالیت، بررسی های حسابداری و حسابرسی، دوره نوزدهم، شماره دوم، صص 96-73.

*      عباسی، مسلم. پیرانی، ذبیح. درگاهی، شهریار. و آقاویردی نژاد، شبنم. (1393)، ارتباط بین نارسایی شناختی و نارسایی هیجانی با تعلل ورزی تصمیم­گیری در دانشجویان، آموزش در علوم پزشکی، دوره چهاردهم، دهم، صص 915-910.

*      عزیزی، شهریار. (1392)، متغیرهای میانجی، تعدیل­گر و مداخله­گر در پژوهش­های بازاریابی: مفهوم، تفاوت­ها و آزمون­ها، تحقیقات بازاریابی نوین، سال سوم، شماره دوم، صص 174-155.

*      کنجکاو منفرد، امیررضا. فتحی، سعید. و رنجبریان، بهرام.(1395)، بررسی نقش متغیرهای روانشناختی و آگاهی بر تمایل به سرمایه­گذاری با تاکید بر نقش واسطه­ ریسک ادراک شده، فصلنامه دانش مالی تحلیل اوراق بهادار، سال نهم، شماره سی، صص 15-2.

*      مرادی، جواد. و ایزدی، منصوره. (1394)، بررسی تأثیر سواد مالی سرمایه گذاران بر تصمیم سرمایه گذاری در اوراق بهادار، فصلنامه دانش سرمایه گذاری، سال چهارم، شماره سیزدهم، صص 149-127.

*      مسیح آبادی، ابوالقاسم. پوریوسف، اعظم. و برومند، راحبه. (1390)، تأثیر سبک شناختی ارزیابان سهام بر ارزیابی و برآورد قیمت سهام، تحقیقات حسابداری: صص 56-44.

*      مسیح آبادی، ابوالقاسم. (1382)، ادراک اطلاعات حسابداری، قضاوت نسبت به آنها و اتخاذ تصمیمات سرمایه گذاری، رساله دکتری رشته حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی.

*      ودیعی، محمد حسین. لاری دشت بیاض، عباس. و لاری دشت بیاض، محمود. (1391)، ارزیابی تاثیر افشای اطلاعات غیر مالی بر تصمیم گیری سرمایه گذاران، فصلنامه پژوهشنامه حسابداری و حسابرسی، سال اول، شماره دوم، صص 110-100.

*      Broadbent, D.E. Cooper, P.F. FitzGerald, P. and Parkes. K.R. (1982). “The Cognitive Failures Questionnaire (CFQ) and its Correlates”. Br. J. Clin. Psychol. 21 (Pt 1), 1–16.

*      Biehler, R. and. Snwoman. J (1993).“Psychology Apllied to Teaching”,7th ed. Boston  Houghton Mifflin.

*      Chewing, E.G. and Harrell. A.M. (1995). “The Effect of Information Load on Decision Maker's Cue Utilization Levels and Decision Quality in a Financial Distress Task”. Journal of Accounting, Organization and Society, 15: 527-542.

*      Coşkun, Y. (2018). “A Study on Metacognitive Thinking Skills of University Students”. Journal of Education and Training Studies. Vol. 6, No. 3: 38-46.

*      Doorn, R. Lang, J. and Weijters. T. (2010). “Self-report Cognitive Failures: A core Self-Evaluation?” Personality & Individual Difference, (49):717–722.

*      Flavell, J. H. (1979). “Metacognition and Cognitive Monitoring: A New Area of Cognitive-Developmental Inquiry”. American Psychologist, 34(10): 906-911.

*      Flavell J.H. (1976). “Metacogntive Aspects of Problem Solving. In: Resnick L, Editor. The Nature of Intelligence”. Hillsdale: Erlbaum. 231-235.

*      Hansen, J. D. (1993). “The Effect of Information Load and CognitiveStyle on Decision Quality in a Financial Distress Decision Task. Dissertation for the Degree of Doctor of Philosophy”. The University of Nebraska- Lincoln.

*      Hartwig, M. Voss, J. Brimbal, L. and Wallace. B. (2017). “Investment Professionals' Ability to Detect Deception: Accuracy, Bias and Metacognitive Realism”. Journal of Behavioral Finance. VOL. 18, NO. 1: 1–13.

*      Jensen, M. A. (2002). “Disclosure Level and cost of Capital : Evidences from Danish Financial Market”. Master Thesis, Supervisor: Thomas Plenborg, Copenhagen Business School.

*      Kiso, H and Hershey. D.A. (2017). “Working Adults’ Metacognitions Regarding Financial Planning for Retirement”. Work, Aging and Retirement, Vol. 3, No. 1: 77–88.

*      Klausegger, C. Sinkovics, R. and  Zou. H. (2007). “Information Overload: A Crossnational Investigation of Influence Factors and Effects”. Marketing Intelligence & Planning, 25(7): 691-718.

*      Klaczynski, P. A. (2005). “Metacognition and Cognitive Variability: A Two-Process Model of Decision Making and its Development”. In J. E. Jacobs & P. A. Klaczynski (Eds.), The Development of Decision Making in Children and Adolescents. Mah wah, NJ: Erlbaum. 39–76.

*      Kuhn, D. (2001). “How do People Know?” Psychological Science, 12: 1–8.

*      Sandberg, K. Blicher, J.B. Dong, M.Y. Rees, G. Near, J. Kanai, R. (2014). “Occipital GABA Correlates With Cognitive Failures in Daily life”. Journal Homepage: www.elsevier.com NeuroImage 87: 55–60.

*      Smith, M . (1999). “Personality Issues and Their Impact on Accounting and Auditing”, Managerial Auditing Journal, Vol. 14 Issue: 9, pp.453-460.

*      Wan, L. Bruce, H. Boutros, N. and Crawford. H.J. (2008). “Smoking Status Affects Men and Women Differently on Schizotypal Traits and Cognitive Failures”.Personality and Individual Differences,4(2): 6++3425-435.

*      Wang, L. X. Shi, K. and Xia Fan. H. (2006). ”Psychological Mechanisms of Investors in Chinese Stock Markets”, Journal of Economic Psychology, Vol. 27:762-780.

*      Wallace, J.C. Popp, E. and Mondore. S. (2006). “Safety Climateas a Mediator Between Foundation Climates and Occupational Accidents: A Group-Level Investigation”. Appl Psychol, 91(3): 681-688.

*      Wells, A. and Cartwright-Hatton. S. (2004). “A Short Form of the Metacognitions Questionnaire: Properties of the MCQ-30”. Behaviour Research and Therapy, 42(4): 385-39